Veiligheid

Veiligheid, natuur, recreatie, economie, flankerend landbouwbeleid

Getijdenrivieren zoals de Schelde zijn niet zonder risico. Extra hoge waterstanden bij stormtij en grote hoeveelheden neerslag zorgen voor overstromingsgevaar.

In de natuurlijke overstromingszones van de getijdenrivieren zijn de afgelopen decennia volop woningen en bedrijven gebouwd. Een overstroming veroorzaakt daardoor onmiddellijk veel schade. Door de klimaatswijziging zal de kans op wateroverlast nog toenemen. Daar kunnen we ons maar beter goed op voorbereiden. 

Om Vlaanderen beter te beveiligen, neemt het Sigmaplan verschillende soorten maatregelen. Langsheen de Schelde en haar zijrivieren worden dijken aangelegd. Een ketting van overstromingsgebieden slaat het teveel aan water op bij extreem hoge waterstanden. Ontpoldering is een andere manier om de rivier opnieuw ademruimte te geven.

Dijken >
Gecontroleerde overstromingsgebieden >
Ontpolderingen >

Dijken

Via computermodellen hebben we het hele gebied van de Schelde en haar zijrivieren in kaart gebracht. Deskundigen berekenden de druk van het water op de dijken. Met modellen werden stormvloeden nagebootst. Op die manier kon berekend worden hoe dik en hoog de Scheldedijken moeten zijn. Langs alle getijdenrivieren worden de dijken op deze veilige hoogte gebracht. In totaal omvat het Sigmaplan zo'n 645 kilometer dijkwerken.

De dijken worden zo goed mogelijk ingepast in het landschap. In bepaalde zones op de Antwerpse Scheldekaaien worden bijvoorbeeld mobiele waterkeringen gebruikt. Deze treden alleen in werking als het water te hoog komt. De rest van de tijd hebben voorbijgangers een mooi uitzicht op de Schelde. In Schellebelle werd een glazen waterkering geïnstalleerd. 

> Lees hier hoe een dijk wordt aangelegd

Gecontroleerde overstromingsgebieden

Wanneer een krachtige vloedgolf de Schelde binnenrolt, moet de rivier op korte tijd een grote hoeveelheid water kunnen bergen. Overstromingsgebieden zijn laag gelegen gebieden waarrond we een ringdijk aanleggen. Het water stroomt het overstromingsgebied binnen en kan pas terug naar de rivier wanneer het water daar voldoende gedaald is. 

De rivier krijgt dus extra overstromingsruimte, maar binnen de contouren van het overstromingsgebied. We spreken daarom van een gecontroleerd overstromingsgebied of GOG. Doordat een hoeveelheid water het overstromingsgebieden binnenstroomt, staat er ook minder druk op de dijken. De kans op een dijkbreuk wordt zo kleiner.

Hoe werkt een gecontroleerd overstromingsgebied?

Een GOG overstroomt alleen bij stormtij. Die combinatie van springtij en een extreme noordwesterstorm komt ongeveer één à tweemaal per jaar voor.

Bij een hoge waterstand stroomt het water over de overloopdijk het overstromingsgebied binnen. De vloedgolf verliest daardoor aan kracht. De overloopdijk is de oorspronkelijke dijk, die verlaagd en verstevigd wordt, zodat hij standhoudt wanneer het rivierwater erover stroomt. Het water stroom weer weg via speciale uitwateringsconstructies wanneer het water in de rivier weer voldoende gedaald is.

Om te beletten dat woongebieden, wegen en andere infrastructuur onder water lopen, beschermen we het achterland van een overstromingsgebied altijd met een ringdijk. Eerst wordt de nieuwe ringdijk gebouwd, dan pas wordt de oude Scheldedijk verlaagd.

[Klik op de visualisatie om in te zoomen]

              

 

 

 

In bepaalde overstromingsgebieden wordt veiligheid gecombineerd met natuur. In die gebieden worden de dagelijkse getijden in getemperde vorm het overstromingsgebied binnengelaten. Zo ontstaat unieke getijdennatuur (slikken en schorren). We spreken ook over een GOG met gereduceerd getij of GGG.

Ontpolderingen

Bij een ontpoldering wordt de polder letterlijk teruggegeven aan de rivier. Landinwaarts trekken we een nieuwe dijk op. Vervolgens worden er bressen geslagen in de oude dijk. Zo komt de polder tussen de twee dijken opnieuw onder de invloed van het getij. Ideaal om getijdennatuur alle kansen te geven.

Een ontpoldering tempert ook de dynamiek van het water. De druk wordt van de ketel gehaald. Verder landinwaarts is er dan minder kans op overstromingen.

[Klik op de visualisatie om in te zoomen]

Ontpoldering