Al vele decennia is de Oost-Vlaamse Durmevallei rond Hamme, Temse, Waasmunster, Zele en Lokeren gevoelig voor overstromingen. Met het Vlaamse Sigmaplan wil Waterwegen en Zeekanaal (W&Z) van de Durmevallei een veilige en aangename plek maken om te wonen, te werken en te ontspannen. Zeven deelgebieden, over een oppervlakte van 205 hectare, vormen de schakels van een veelzijdig herstelplan voor de rivier. In de eerste plaats moet het project de regio beter beschermen tegen overstromingen en bijdragen tot het herstel van Europees zeldzame riviernatuur. Maar het Sigmaproject Durmevallei heeft nog veel meer troeven voor de streek in petto. Zo krijgt het historische Beerkaaihuis, aan de rand van het te ontpolderen deelgebied ‘Groot Broek’, een heel nieuwe, bijzondere bestemming.

Maatschappelijke invulling
Het Beerkaaihuis draagt een lange geschiedenis in zich mee. Vroeger meerden hier zeilschepen aan met mest uit Antwerpen en Nederland. Die mest was nodig voor de vlasteelt in de omgeving van de Durme. Toen de katoenteelt de vlasteelt verdrong, werden de beerputten gedempt. Tot het einde van de twintigste eeuw gebruikte de brouwersfamilie Van Overstraeten het Beerkaaihuis als buitenverblijf. Maar sindsdien stond het huis te verkommeren. Om het landhuis met respect voor het historische karakter te renoveren, overstromingsbestendig te maken en een passende functie te geven, vroeg W&Z aan de plaatselijke natuurvereniging vzw Durme om op zoek te gaan naar een geschikte kandidaat.

Die invulling komt er nu, via een concessie met het jeugdzorgcentrum De Morgenster uit Waasmunster, dat net buiten de ontpoldering is gevestigd, op 800 meter van het Beerkaaihuis. De Morgenster is een Onthaal-, Oriëntatie- en Observatiecentrum (OOOC) voor jongeren die om dringende redenen nood hebben aan opvang. Hans Quaeyhaegens van W&Z: “Omwille van de maatschappelijke meerwaarde, de nabijheid van het centrum en de open toegankelijkheid, geven we het gebouw aan De Morgenster in bruikleen.”

Time-out
In het gerenoveerde Beerkaaihuis zullen jongeren van De Morgenster gedurende één à twee weken tot rust kunnen komen. Overdag voeren ze allerlei karweitjes uit. Jan Breyne, directeur van De Morgenster: “Hier willen we jongeren een time-out aanbieden, maar hen ook opnieuw betrekken bij de samenleving en hen meer zelfvertrouwen geven. Ze onderhouden het Beerkaaihuis, ontvangen natuurliefhebbers of helpen terreinploegen bij het onderhoud van de natuur rond het Beerkaaihuis. Zo verrichten ze constructief werk en komen ze ook mentaal tot rust.”

Burgemeester Michel Du Tré: “Het is een goede zaak dat dit historisch erfgoed in onze gemeente in ere hersteld wordt en op deze manier bovendien ook een maatschappelijke functie krijgt.” De concessieovereenkomst tussen W&Z en De Morgenster heeft een looptijd van twintig jaar. De Morgenster zorgt voor infrastructuur en onderhoud voor de duurtijd van de concessie.

Durmenatuur hersteld
De Beerkaai staat over enkele jaren midden in ontpolderd gebied, maar het historische gebouw blijft gewoon bereikbaar, behalve bij extreme stormen. Groot Broek, een gebied van 65 hectare op het grondgebied van Temse en Waasmunster, is immers een van de zeven schakels van het Sigmaproject Durmevallei. Het gebied wordt ontpolderd, of nog: teruggegeven aan de rivier. Plaatselijk wordt een opening gemaakt in de dijk. Daardoor vermindert de kracht van het water dat bij vloed vanuit de Schelde in de Durme stroomt. Dit heeft een positief effect op de veiligheid in de regio. Door de getijdenwerking ontstaat bovendien bijzondere zoetwatergetijdennatuur: slikken en schorren begroeid met riet, moerasplanten en wilgen. Die natuur is in heel Europa zeldzaam geworden en wordt dankzij het Sigmaplan hersteld, in de Durmevallei en op tal van andere plaatsen in Vlaanderen.


Hier vind je meer info over het Sigmaproject Durmevallei.