De zeespiegel aan de Vlaamse kust stijgt, en die evolutie zet zich de komende decennia verder. Dat roept een belangrijke vraag op: hoe kunnen we onze kust én Vlaanderen in de toekomst blijven beschermen tegen overstromingen? In Testerep, het digitale magazine van het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ), verscheen een helder artikel over de impact van zeespiegelstijging op onze kustzone. Lees hier het volledige verhaal: Zeespiegelstijging aan onze kust, ongeremd water? Maar de gevolgen reiken verder dan het strand en de duinen alleen.
Een hogere zeespiegel duwt bij stormtij extra water de estuaria binnen, zoals de Schelde en haar zijrivieren. Wanneer dat samenvalt met hevige neerslag of wanneer er veel water vanuit het binnenland richting zee stroomt, raakt het watersysteem sneller overbelast. De rivieren kunnen het water dan moeilijker kwijt, waardoor de kans op overstromingen stroomopwaarts toeneemt. De stijgende zeespiegel heeft dus gevolgen voor een groot deel van Vlaanderen.
Net daarom speelt het Sigmaplan een belangrijke rol. De stijgende waterstanden maken het noodzakelijk om waterkeringen, zoals dijken en kaaimuren, te verhogen en te versterken, maar ook om extra ruimte te creëren waar water tijdelijk gebufferd kan worden. Dat doen we onder meer met gecontroleerde overstromingsgebieden, bredere en sterkere dijken en ontpolderingsprojecten waarbij we land teruggeven aan de rivier. Door water letterlijk meer plaats te geven, verkleinen we de kans op overstromingsschade in woon- en industriegebieden.
Daarnaast nemen we ook bovenstrooms maatregelen om water langer in het landschap vast te houden. Door rivieren opnieuw te laten meanderen en natte valleigebieden en wetlands te herstellen, vertraagt de afvoer richting zee. Zo worden piekdebieten afgevlakt en vermindert de druk op rivieren en waterkeringen verder stroomafwaarts.
We bouwen bewust aan oplossingen die werken mét de natuur. Getijdennatuur, slikken en schorren kunnen bij hoge waterstanden een deel van de kracht van golven en stroming opvangen. Ze functioneren als natuurlijke buffers: ze remmen het water af, verlagen de druk op de dijken en maken de vallei beter bestand tegen extremere omstandigheden. Zo groeien onze veiligheidsmaatregelen mee met het veranderende klimaat.
Het geactualiseerde Sigmaplan houdt momenteel rekening met een mogelijke zeespiegelstijging van 60 cm tegen 2100. Nieuwe internationale klimaatrapporten tonen aan dat de stijging mogelijk nog hoger kan uitvallen. Daarom volgen we deze inzichten op de voet en bekijken we of in de toekomst bijkomende maatregelen nodig zijn om Vlaanderen veilig te houden.
Simulaties en klimaatmodellen helpen ons vooruit te kijken en risico’s tijdig in te schatten. Ze bevestigen dat de stijgende zeespiegel een realiteit is waarmee we in heel ons waterbeheer rekening moeten houden. Het Sigmaplan investeert daarom al jaren in oplossingen die veiligheid, natuurontwikkeling en leefkwaliteit combineren; oplossingen die Vlaanderen ook in de volgende decennia moeten beschermen.