De Demer kronkelt weer: grote Sigmaplanwerken tussen Betekom en Werchter afgerond

De Demer vindt haar bochten terug

Wie vandaag langs de Demer tussen Betekom en Werchter wandelt of fietst, ziet een rivier die er heel anders uitziet dan enkele jaren geleden. In 2025 maakten we de historische meanders klaar voor hun terugkeer. Dit voorjaar begon het echte huzarenstuk: één voor één verbonden we negen oude rivierbochten opnieuw met de Demer.

Dat vroeg meer dan simpelweg een doorgang graven naar de oude rivierarmen. Op verschillende plaatsen maakten we de bestaande, rechte Demer smaller en minder diep. Daardoor kiest het water nu opnieuw vanzelf de weg door de historische bochten. Waar mogelijk verlaagden we ook de dijken, zodat rivier en vallei opnieuw nauwer met elkaar verbonden zijn.

Ook vlak voor de monding in de Dijle in Werchter kreeg het landschap een stevige make-over. Daar verlaagden we de Demerdijk over een lengte van 100 meter tot op het maaiveld. Deze dijkverlaging laat toe dat bij hoge waterstanden het Demerwater, dat meer stroomopwaarts in de vallei is gestroomd via de meanders en de verlaagde dijken, terug kan stromen naar de Demer van zodra het rivierpeil weer daalt.

Meer ruimte voor water, ook als het droog is

De vernieuwde rivier helpt ons niet alleen wanneer er veel water is. Ook tijdens droge periodes maakt ze een verschil. Op verschillende plaatsen legden we drempels aan in de rivier. Die houden het waterpeil in de Demer hoger wanneer de rivier laag staat. Ook het grondwater in de omliggende vallei profiteert daarvan. Zo werken we tegelijk aan twee uitdagingen. Bij hevige regen krijgt de Demer meer ruimte en kan de vallei tijdelijk water bergen. Tijdens lange droge periodes houden we het beschikbare water net langer vast.

En ook de natuur wint. De meanders zorgen voor meer variatie en zuurstof in het water en geven de riviernatuur een nieuwe impuls. Vissen, waterplanten en andere soorten vinden er opnieuw een betere leefomgeving. Dat geldt onder meer voor de bittervoorn, grote modderkruiper, kamsalamander, bever en zwarte ooievaar. 

Opnieuw op pad langs de Demer

Ook voor wandelaars en fietsers verandert er heel wat. Waar op de linkeroever de oude dienstweg op de dijk plaats moest maken voor de herstelde meanders, legden we een nieuwe route aan op het tracé van de vroegere scheepstrekkersweg. Zo ontstaat tussen Betekom en Werchter een afwisselend traject langs de Demer én door het valleibos. Net stroomafwaarts van de Betekombrug legden we bovendien een nieuwe uitstapplaats voor peddelsporters aan. 

De Demer blijft in beweging

Met de afronding van deze werken sluiten we een bijzonder zichtbare fase af. Maar het verhaal van de Demervallei is nog lang niet uitgeschreven. Binnen het volledige Sigmaplanproject willen we tussen Diest en Werchter uiteindelijk een dertigtal historische meanders opnieuw met de Demer verbinden. Elke rivierbocht die terugkeert, brengt de Demer een stukje dichter bij haar natuurlijke vorm. Dat geeft ons meer ruimte voor water, helpt water langer vast te houden wanneer het droog is, creëert nieuwe kansen voor planten en dieren én maakt de vallei nog aantrekkelijker om te ontdekken. Na maanden van kranen, dumpers en grondverzet mag de Demer het tussen Betekom en Werchter nu weer zelf overnemen.