Natuurherstel geeft vissen nieuwe kansen in de Kalkense Meersen

Natuurontwikkeling in ‘s Herenmeersen

In ’s Herenmeersen kreeg de natuur de voorbije jaren opnieuw ruimte. Drie verwaarloosde tuinvijvers werden enkele jaren geleden natuurvriendelijk ingericht. Vervuilde oeverbeschoeiing, afval en asbest maakten plaats voor zacht glooiende oevers in plaats van steile randen. In 2026 kreeg ook de Overmeerse Put een opknapbeurt. Die vijver ontstond door turfwinning in het begin van de 19de eeuw en was intussen bijna volledig dichtgeslibd. Ongeveer een meter slib werd verwijderd, tot op de oorspronkelijke turflaag. Daarnaast werd een nieuwe slenk gegraven op de plek waar ooit een Scheldemeander lag. Daarvoor werd maar liefst 15.000 m³ grond weggegraven. Het V-vormige profiel geeft riet en oevervegetatie alle kansen om zich te ontwikkelen. Alle waterpartijen en sloten werden bovendien met elkaar verbonden, zodat vissen zich vrij door het gebied kunnen verplaatsen. Door deze werken krijgen water- en moerasplanten opnieuw ruimte en ontstaan grote rietkragen met open water en veel beschutte plekjes. Samen met kleine waterdieren, een goede waterkwaliteit en voldoende zuurstof vormen ze de basis voor een gezond visbestand. En net dat visbestand is cruciaal voor visetende vogels zoals de roerdomp, een doelsoort voor dit gebied. 

Bijzondere vondsten onder water 

De recente monitoring door het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) bracht een groot en gevarieerd visbestand aan het licht. De opvallendste vondst is de zeldzame kleine modderkruiper. Deze soort werd lange tijd als uitgestorven gewaand en laat zich bovendien moeilijk vangen en opvolgen. Zijn aanwezigheid en de vondst is dan ook een echte opsteker. In totaal vingen de onderzoekers nog volgende soorten: aal,brasem, giebel, karper, vetje, blauwband, bittervoorn, blankvoorn, rietvoorn, zeelt, snoek, driedoornige stekelbaars, tiendoornige stekelbaars, zonnebaars, pos, baars, snoekbaars, brakwatergrondel en ook de exoot de shimofurigrondel. Veel exotische vissoorten worden verspreid door het ballastwater van schepen. Mogelijk is de shimofurigrondel ook op deze manier naar Europa gekomen. Op 21 oktober kreeg ook de uiterst zeldzame grote modderkruiper opnieuw een plek in ’s Herenmeersen. De uitzetting maakt deel uit van het soortbeschermingsprogramma dat    bedreigde vissoorten nieuwe kansen geeft door bestaande populaties te versterken en nieuwe populaties op te bouwen in geschikt leefgebied. Het was wijlen visserijbioloog Alain Dillen die enkele jaren geleden ’s Heerenmeersen als een ideaal leefgebied voor deze bedreigde vissoort naar voor schoof. Een honderdtal grote modderkruipers werd ter nagedachtenis aan hem uitgezet.

Natuurherstel loont 

De combinatie van heringerichte vijvers, gezonde rietvegetatie, een betere waterkwaliteit en vrije doorgang naar de Schelde zorgt vandaag voor een rijk en divers visbestand. De vismonitoring maakt het resultaat van de natuurwerken zichtbaar: als alle onderdelen van het ecosysteem opnieuw kansen krijgen, keert het leven terug. 

De komende jaren blijven we de evolutie volgen. Zo leren we hoe vissen en andere dieren het herstelde gebied verder gebruiken en waar bijkomende maatregelen nodig zijn. Eén ding staat nu al vast: investeren in natuurherstel levert resultaat op, onder én boven water.