Wandelen en fietsen in waardevolle natte natuur
Langs kastelen, dorpskernen en groene meanders slingert de Grote Nete zich een weg door haar vallei. Hier, tussen Nijlen en Geel, gaan we voor een nog gevarieerder, rijker en meer open landschap. De soms wat verdroogde vallei snakt immers naar een stevig stuk natte natuur. Daarom trakteren we de streek op maar liefst 850 hectare bloemrijke graslanden, natte ruigtes, open water en rietland. Bezoekers verwennen we met nieuwe fiets- en wandelpaden en verbeterde fietsknooppunten.
Deelprojecten:
Het Sigmaproject Vallei van de Grote Nete omvat 898 hectare over een lengte van 30 kilometer langs de Grote Nete, verspreid over Geel, Laakdal, Westerlo, Herselt, Hulshout, Heist-op-den-Berg, Herenthout en Nijlen. Het bestaat uit drie deelgebieden: Tussen Hellebrug en Herenbossen, het Zammelsbroek en Ter Borght - de Merode. In het eerste en het tweede deelgebied ligt de klemtoon op natuurherstel, in het derde op natuurbehoud en waterbeheersing. Via verschillende maatregelen krijgt de rivier opnieuw meer overstromingsruimte. Tegelijk wordt de verdroging van de vallei aangepakt. Het doel? Minder overstromingen, meer waardevolle natte natuur (wetlands) én tal van wandel- en fietsmogelijkheden.
Meer overstromingsruimte
In de gebieden Tussen Hellebrug en Herenbossen en Zammelsbroek herstellen we de winterbedding. Dat is het deel van de rivier dat doorgaans in de winter onder water komt te staan en dus zorgt voor meer overstromingsruimte. Door het verlagen van bepaalde dijken kan de rivier er veilig overstromen. Tegelijk beschermen het natuurlijke reliëf of lokale dijken de bewoners in het achterland. Vaak volstaat het om een bestaande weg of bestaand pad beperkt op te hogen. Het water blijft in de winterbedding tot het op natuurlijke wijze terug naar de rivier stroomt, in de grond dringt of verdampt.
Verhoging grondwaterpeil
Op de bodem van de Grote Nete brengen we op bepaalde plaatsen drempels aan om het grondwaterpeil te verhogen. Zo kan er ook in droge periodes natte riviernatuur groeien. Vergroten deze drempels dan niet het risico op overstroming? Nee: ze hebben enkel invloed op de rivier als het water laag staat. Als het water hoog staat, komt het sowieso boven de drempels uit.
Herstel open verbinding met zijwaterlopen
In het verleden werd de Grote Nete in de hele vallei ingedijkt. Hierdoor gingen de open verbindingen tussen de rivier zelf en haar zijwaterlopen verloren. Dat veroorzaakt plaatselijk wateroverlast en belemmert het natuurlijke functioneren van de vallei. Door die dijk en uitwateringsconstructies tussen Hellebrug en Herenbossen in Zammelsbroek weg te nemen, komen de zijrivieren weer in contact met de Grote Nete. Tussen de zijwaterlopen en de Grote Nete zullen vissen zich weer vrij kunnen bewegen.
Oog voor natuur
De Grote Nete kronkelt door een fascinerend landschap van hooilanden, ruigtes, wilgenstruwelen, elzenbroeken en natte graasweiden. Dankzij het Sigmaproject Vallei van de Grote Nete ontstaat 850 hectare nieuwe – natte – natuur. Zeldzame vogelsoorten zoals de roerdomp, de kwartelkoning, de ijsvogel en het porseleinhoen zullen zich hier thuis voelen. Ook de graslanden met dotterbloemen, rietmoeras, ruigtes en schrale graslanden krijgen meer overlevingskansen. Vissen als de zeldzame rivierdonderpad en beekprik genieten van de open verbindingen tussen de Nete en haar zijrivieren. De natte natuur heeft bovendien een belangrijke veiligheidsfunctie; ze houdt het water in het gebied op zoals een spons. In droge periodes geeft ze het water ook trager af. Zo verdroogt de omliggende begroeiing minder snel.
In het Grote Net[e]werk slaan lokale en bovenlokale instanties de handen in elkaar om binnen én buiten de Sigmaplangebieden een veerkrachtige en klimaatrobuuste vallei te creëren. Een integrale aanpak over de volledige lengte van de vallei is essentieel: daar zorgen we samen voor. Het Grote Net[e] werk is een initiatief van de provincie Antwerpen.
LIFE-project NARMENA - Sanering Grote Laak
In het LIFE-project NARMENA zoeken zeven partners, onder leiding van de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) en de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM), naar oplossingen voor historische metaalverontreiniging in de waterbodem van de Grote Laak. We werken mee aan natuurgebaseerde saneringsmethodes, waarbij de vervuiling gefixeerd of geïmmobiliseerd wordt door vernatting. De Grote Laak ontspringt in Leopoldsburg. Hij heeft een lengte van 29,7 km en mondt via het Zammelsbroek in Laakdal uit in de Grote Nete.
Wat verwachten we hiervan?
• Een verbeterde weerstand tegen overstromingen;
• Een verbeterde waterkwaliteit;
• Een hogere waterbergingscapaciteit;
• Een afname van cadmium en arseen in de (water)bodem;
• Een afname van cadmiumconcentraties in het oppervlaktewater;
• Een vermindering in CO2-uitstoot;
• Een verhoogde bescherming en verbetering van de biodiversiteit.
Het LIFE-project NARMENA loopt parallel met het project van het Sigmaplan. Beide worden op elkaar afgestemd, voor een maximale win-win.
LIFE-project Grote Nete
Ook het Europese LIFE-project Grote Nete, een samenwerking tussen Natuurpunt en de provincie Antwerpen, zette in op de hoge natuurwaarden langs deze rivier. Dit project maakte het natuurherstel in zeven natuurgebieden mogelijk, vaak in tandem met landbouwers. En ondertussen kan de vallei rekenen op 100 hectare waardevol broekbos. Daarnaast zijn er nog vele andere spelers die werken aan de natuurlijke ontwikkeling van de vallei.
.jpg?itok=OLg5kY0s)
