De Demer kronkelt weer: grote Sigmaplanwerken tussen Betekom en Werchter afgerond

In 2025 startten we met de werken om negen meanders opnieuw te verbinden met de Demer. Na de voorbereidende werken, konden we de oude rivierbochten in 2026 succesvol opnieuw aantakken aan de Demer. Om het water opnieuw door de meanders te laten stromen, werd de bestaande rivierloop op verschillende plaatsen smaller en minder diep gemaakt. Waar mogelijk werden ook de dijken verlaagd. Daardoor kan de Demer bij hoge waterstanden opnieuw water bufferen in de omliggende vallei. Vlak voor de monding in de Dijle in Werchter verlaagden we de Demerdijk over een lengte van 100 meter tot op het maaiveld. Via die verlaagde zone kan water dat meer stroomopwaarts via de meanders en verlaagde dijken de vallei instroomt, terugvloeien naar de rivier zodra het waterpeil daalt.

Beter bestand tegen wateroverlast en droogte

De ingrepen versterken de waterberging in de Demervallei en helpen tegelijk om water langer vast te houden tijdens droge periodes. Bij hevige regen krijgt de rivier meer ruimte en kan de vallei tijdelijk water bergen. Bij lage waterstanden zorgen drempels in de rivier ervoor dat het waterpeil minder ver daalt. Dat ondersteunt ook het grondwaterpeil in de omliggende vallei. Deze werken aan de Demer leggen ook de basis voor natuurherstel in de vallei. Ze dragen bij aan natuurlijkere grondwaterstanden, een belangrijke voorwaarde om de typische riviernatuur met natte bossen moerassen en natte graslanden te herstellen. 

Het herstel van de meanders verbetert daarnaast de leefomgeving voor vissen, waterplanten en andere soorten. De rivierbochten zorgen voor meer variatie en zuurstof in het water en versterken de riviernatuur. Onder meer de bittervoorn, grote modderkruiper, kamsalamander, bever en zwarte ooievaar profiteren van het herstel.

Nieuwe verbinding voor wandelaars en fietsers

De werken omvatten ook aangepaste recreatieve voorzieningen. Op de linkeroever maakte de oude dienstweg op de dijk plaats voor de herstelde meanders. Een nieuwe wandel- en fietsroute volgt het tracé van de vroegere scheepstrekkersweg en loopt tussen Betekom en Werchter langs de Demer en door het valleibos. Net stroomafwaarts van de Betekombrug werd bovendien een nieuwe uitstapplaats voor peddelsporters aangelegd.

“Met deze negen herstelde meanders geven we de Demer opnieuw de ruimte om als een natuurlijke rivier door de vallei te stromen. Dat maakt de omgeving beter bestand tegen wateroverlast én droogte, versterkt de riviernatuur en verhoogt tegelijk de belevingswaarde van de Demervallei. Dit project toont hoe waterveiligheid, natuurherstel en recreatie elkaar kunnen versterken”, zegt Filip Boelaert, gedelegeerd bestuurder van De Vlaamse Waterweg nv.

Belangrijke fase binnen het Sigmaplanproject Demervallei

Met de aansluiting van de negen meanders is een belangrijke fase van het Sigmaplanproject Demervallei afgerond. De Vlaamse Waterweg nv wil binnen dit project tussen Diest en Werchter uiteindelijk een dertigtal historische meanders opnieuw met de Demer verbinden. Het herstel brengt de rivier dichter bij haar natuurlijke vorm en combineert meer ruimte voor water met het vasthouden van water tijdens droogte, natuurherstel en recreatie.