Demermeanders

In het gebied Demermeanders, op linkeroever tussen Aarschot en Werchter, geven we bossen alle kansen. Enkel ter hoogte van Betekom voorzien we een zone voor ruigtes en graslanden.

Demermeanders is een deelproject van cluster Demervallei.

Project name
Demermeanders
Status
Lopend
Surface area
520 ha
Region
Demervallei
Area
Tussen Aarschot en Werchter
Duration
2017-2027
River
Demer
Intervention
Herstel van meanders (natuurlijke waterberging) - drempels
mea25drempelAertssen
Aanleg drempel ter hoogte van meander 25, mei 2026, ©Aertssen

Waar mogelijk verbinden we in deze langgerekte boszone verschillende historische meanders met elkaar, zodat ze parallel stromen met de hoofdloop. Net opwaarts van de samenvloeiing met de Dijle legden we een dijkverlaging van 100 meter aan. Dit zorgt ervoor dat de vallei snel kan afwateren zodra de waterstanden op de Dijle dat toelaten. 

In de Demervallei tussen Betekom en Werchter is in mei de meest ingrijpende fase van de werken aan het herstel van de Demer gestart. In juli, bij het ingaan van het bouwverlof, waren al zes van de negen historische meanders opnieuw aangesloten op de rivier. Einde september waren alle werken tussen Betekom en Werchter klaar. Daarmee zetten we een belangrijke stap richting meer waterveiligheid, meer natuur en een veerkrachtiger Demerlandschap.

De werken maken deel uit van het Sigmaplanproject Demervallei en sluiten aan op de voorbereidende grondwerken die in 2025 werden uitgevoerd. Door de Demer opnieuw meer ruimte te geven in haar vallei, kan water bij hevige neerslag tijdelijk worden gebufferd. Dat vermindert de kans op wateroverlast stroomafwaarts en creëert tegelijk betere omstandigheden voor de ontwikkeling van natte natuur.

Tussen mei en september hebben we negen te herstellen meanders opnieuw aangesloten op de Demer. We bouwden op verschillende plaatsen drempels in de rivier, zodat bij lage waterstanden het waterpeil stijgt. Dat zorgt vooral in het voorjaar en de zomer voor hogere grondwaterstanden – een belangrijk voordeel voor de natte natuur in de vallei. De totale rivierlengte nam hierdoor toe met 3,3 km.

Tussen de meanders verlaagden we de bestaande Demerdijk over een afstand van 2,6 km. De vrijgekomen grond hebben we gebruikt om de Demer plaatselijk smaller en ondieper te maken. Daardoor kan de rivier bij hoge waterstanden gecontroleerd buiten haar oevers treden en kan de vallei tijdelijk water vasthouden. 

Ter hoogte van Betekombrug is in augustus een nieuwe kajakuitstapplaats gebouwd. 

Net stroomopwaarts van Werchter is in september de Demerdijk over een lengte van 100 meter verlaagd. Zo kan het gebufferde water nadien opnieuw rustig terugstromen naar de rivier.

Image
Zoom in

In september zijn we ter hoogte van het Steyenhof, net afwaarts de ring in Aarschot, ook gestart met de werken om een nieuwe verbinding te maken tussen de Demer en de Grote Laak. Tussen midden oktober en december bouwen we een nieuwe verbinding tussen de Demer en een nabijgelegen meander. Deze meander vormt binnekort de nieuwe verbinding tussen de Demer en de Grote Laak. Tijdens de werken is er een omleiding voorzien tussen Betekombrug en Aarschot via de linkeroever. 

Deze werken maken deel uit van het Sigmaplanproject Demervallei, dat zich uitstrekt tussen Diest en Werchter over bijna 3.000 hectare. In totaal willen we binnen dit project zo’n dertig historische meanders opnieuw verbinden met de Demer. Zo werken we stap voor stap aan een rivier die beter beschermd is tegen overstromingen, meer ruimte biedt aan natuur en sterker is aangepast aan de uitdagingen van een veranderend klimaat.

Zuiverder water

Door de meanders in de zone Demermeanders terug aan te sluiten op de Demer, komt
er zo’n 1700 meter rivier bij. Daardoor neemt het vermogen van de Demer om zichzelf te zuiveren toe. Bovendien zorgen de meanders ervoor dat het water harder gaat stromen, waardoor de waterkwaliteit nog verbetert. De extra beweging verhoogt de zuurstofopname in het water en dus ook de biologische kwaliteit. En dat is goed nieuws voor het visbestand.

Herstel van het historische landchap

Door de meanders terug aan te sluiten, volgen we het historische stromingspatroon van de Demer. Deze rivierbochten zorgen ook voor een vernatting van het omliggende gebied, wat het vroegere landschap met vochtige graslanden herstelt. Het landschap gaat er dus stukken gevarieerder uitzien. Waar historische dijken langs de opnieuw aan te sluiten meanders liggen, blijven ze grotendeels behouden onder hun huidige vorm.

Demereilandjes

Om de Demer opnieuw door zijn talrijke meanders te laten stromen, graven we de dijken plaatselijk af. Zo ontstaan her en der bijzondere eilanden, volledig omsloten door water. Bij bepaalde meanders vervangen we de Demerdijk tussen de Demer en het eilandje door een natuurvriendelijke oever. De dienstweg wordt omgelegd rond de meander. Met deze ingrepen herstellen we het open valleilandschap met zicht op de rivier.

In een ver verleden was de hele Demervallei ingepalmd door broekbossen. Een laatste restant daarvan is het Vorsdonkbos in Gelrode, zowat het laagste punt van het Hageland. Op bepaalde plekken in het bos heeft zich trilveen gevormd, een zeldzaam en kwetsbaar drijvend laagje veen. Jaren geleden werden in het bos meer dan 500 plantensoorten gevonden. Door duurzaam te investeren in het broekbos, hoopt Natuurpunt als beheerder die rijkdom weer tot leven te wekken.

Via vernatting van de rivieromgeving en hermeandering stroomafwaarts, zal het bos uitgroeien tot een natuurkern van bijna 500 hectare.

Door de Demer terug gedeeltelijk in zijn natuurlijke loop te laten stromen en de oevers natuurvriendelijk in te richten, creëren we een thuis voor Europees beschermde diersoorten, zoals de bittervoorn en de ijsvogel. Zo helpen we de Europese natuurdoelen te realiseren.

LIFE-project Belini: inrichtingswerken in Vinkenberg

LIFE-project Narmena en Blue Deal: sanering van de Hulpe-Winterbeek en Kloosterbeemden

 

Lokale partners

De Vlaamse overheid, de provincie Vlaams-Brabant en de gemeenten Diest, Scherpenheuvel-Zichem, Aarschot, Begijnendijk, Tremelo en Rotselaar werken samen om de Demervallei nieuw leven in te blazen en het overstromingsrisico te beperken. Er is ook regelmatig overleg met natuurverenigingen, landbouworganisaties en buurtbewoners.

  • 2012

    Principiële beslissing integraal uitvoeringsprogramma Demervallei

  • 2016

    MER Milieueffectenrapport

  • 2019

    Omgevingsvergunning aantakken Meander 13-14, 15, 16 en 23

  • 2020

    Aantakking Meander 13-14 en 23

    Werken Meander 15 en 16

  • 2023

    Omgevingsvergunning aantakken Meander 17-18-18b, 21-22-22b, 25 en 31-32

  • 2024-2025

    Start werken deelgebied 6

  • 2026

    Aantakking meanders

mail

Op de hoogte blijven?
Schrijf je nu in op de nieuwsbrief.

Wil je op de hoogte blijven van het laatste nieuws over het Sigmaplan? Schrijf je dan in voor de digitale nieuwsbrief.

Schrijf me in voor de nieuwsbrief

help_outline

Any further questions?
Contact us.

If you have any questions or suggestions, get in touch and we will be happy to help.

Go to contact