Demer wordt herenigd met historische meander

Binnen het Sigmaproject Demervallei sluiten we tientallen afgesneden bochten (meanders) van de Demer opnieuw aan op de rivier. Dat heeft een dubbel effect. Enerzijds geven de bochten extra stroomruimte aan de rivier, wat een troef is om overstromingen te voorkomen. Anderzijds geeft het een injectie aan de natuur in de verdroogde vallei. Op 14 januari starten we tussen Diest en Scherpenheuvel-Zichem met de voorbereidende werken om de eerste meander aan te takken.

Van Werchter tot Diest nemen we een groot stuk van de Demervallei onder handen. De vallei is erg gevoelig voor overstromingen, maar tegelijk wordt de natuur in de zomer bedreigd door verdroging. Die twee problemen pakken we stap voor stap aan in acht deelzones. Een van de maatregelen is de Demer herenigen met zijn historische meanders, die afgesneden werden toen de rivier rechtgetrokken werd.

In de deelzone Vinkenberg, tussen Diest en Scherpenheuvel-Zichem, takken we dit voorjaar een eerste rivierbocht opnieuw aan. Dat levert een dubbel voordeel op. In natte periodes helpt de meander het teveel aan water te bergen en hoge waterpeilen op te vangen, zodat overstromingen vermeden worden. In droge periodes voert de rivier het water trager af, wat verdroging tegengaat.

Terrein vrijmaken

De eerste stap in Vinkenberg is het vrijmaken van het terrein, zodat we de oude, verzande meander tot op de bedding kunnen uitgraven en er ruimte vrijkomt om Demer en meander via doorsteken opnieuw met elkaar te verbinden. Die voorbereidende werken starten op maandag 14 januari. De bomen rond de meander worden gekapt en rommel en afval worden uit het gebied verwijderd. De bomen die hier verdwijnen, worden elders binnen het Sigmaplan gecompenseerd.

Natte injectie

Er staan nog ingrepen op de planning in Vinkenberg. “Waar we de meander op de Demer aantakken, plaatsen we een drempel in de bedding van de rivier”, vertelt projectleider Bart van der Aa van het Agentschap voor Natuur en Bos. “Zo gaan we bij elke meander die we aansluiten te werk. Zo een drempel doet in droge periodes zowel het rivierpeil als het grondwaterpeil stijgen. Op die manier krijgt de riviernatuur, die al jaren met een droge ondergrond en een verschraling van de biodiversiteit kampt, een natte injectie.”

Ook de oevers nemen we onder handen. Projectleider Klaas Rykaert van De Vlaamse Waterweg nv: “De omliggende oevers van de meander richten we over een afstand van 500 meter op een natuurlijke manier in. Op die manier creëren we meer leefruimte voor dieren en verbeteren we de waterkwaliteit. Voor de oever werpen we een ‘schor’ op, een lage ‘vooroever’ die de oever en de dijk beschermt tegen het stijgende water.”

Rond de meander leggen we tot slot een nieuwe dienstweg aan. En rond de laagst gelegen woningen in de buurt wordt een veiligheidsdijkje gebouwd.

Kansen voor ijsvogel en bittervoorn

Door de natuurlijke loop van de Demer te herstellen en oevers natuurvriendelijk in te richten, krijgen verschillende zeldzame diersoorten het naar hun zin in de vallei. “Denk aan de ijsvogel of kwetsbare vissen zoals de bittervoorn of grote modderkruiper”, zegt Bart van der Aa. “Door de meanders aan te sluiten wordt de rivier ook langer, waardoor het vermogen van de Demer om zichzelf te zuiveren toeneemt. In zo’n meander kent het water verschillende snelheden. Dat veroorzaakt extra beweging in het water, waardoor er meer zuurstof in het water terechtkomt. Daar profiteren ook waterplanten en vissen van.”

Europese steun

De werken in Vinkenberg kaderen in het Europese LIFE-project Belini. Daarin bundelen acht Belgische partners de krachten om de waterkwaliteit in het Zenne-, Dijle- en Demerbekken te verbeteren. Het project in Scherpenheuvel-Zichem en Diest dient als testcase voor de andere Demermeanders die we nog zullen aansluiten.

LIFE Belini wordt uitgevoerd in opdracht van de Europese Commissie binnen het LIFE Integrated Projects-programma.

Gerelateerd nieuws

  • Lees verder
    Persbericht
    Verhaal

    “We hebben geleerd dat je water niet altijd moet tegenhouden”

    16 november 2026

    Lees verder Lees verder
  • Demermeanders tussen Betekom en Werchter, 2026, ©Thomas Bruyninckx
    Lees verder
    Persbericht

    De Demer kronkelt weer: grote Sigmaplanwerken tussen Betekom en Werchter afgerond

    4 november 2026

    Lees verder Lees verder
  • Kleine modderkruiper, ©Wim Mertens
    Lees verder
    Persbericht

    Natuurherstel geeft vissen nieuwe kansen in de Kalkense Meersen

    28 oktober 2026

    Lees verder Lees verder
  • Vlassenbroek na doortocht storm Boelo, maandag 26 oktober, ©Mathias Rottiers
    Lees verder
    Persbericht

    Overstromingsgebieden van het Sigmaplan traden in werking en vingen het overtollige water veilig op.

    27 oktober 2026

    Lees verder Lees verder
  • Zennegat-stormCorrie
    Zennegat tijdens storm Corrie in 2022, ©Iris Verelst
    Lees verder
    Persbericht

    Storm Boelo: Sigmaplan staat klaar om stormtij in de Scheldevallei op te vangen

    25 oktober 2026

    Lees verder Lees verder
  • Locatie verbinding Demer met Grote Laak, 2026, ©Vilda
    Lees verder
    Persbericht

    Omleiding werken ‘aantakking Grote Laak aan Demer’ opgeheven

    24 oktober 2026

    Lees verder Lees verder
  • ©Vilda
    Lees verder
    Persbericht

    Omleiding voor fietsers en wandelaars door werken ‘aantakking Grote Laak aan Demer’

    15 oktober 2026

    Lees verder Lees verder
  • vlnr: Hans Quaeyhaegens (projecleider DVW), Jan De Graef (Hamme), Lotte Peeters (burgemeester Hamme), Filip Boelaert (gedelegeerd bestuurder DVW), Hans De Schryver (projectleider ANB), Guy Bogaert-De Clercq (Hamme) en Jan Rosschaert (Hamme)
    Lees verder
    Persbericht

    Nieuw GOG-GGG De Bunt in Hamme klaar om water te bufferen bij stormtij

    14 oktober 2026

    Lees verder Lees verder
  • Bastenakkers in 2026, ©Vilda
    Lees verder
    Persbericht

    Ringdijk Bastenakkers afgesloten door asfalteringswerken

    07 oktober 2026

    Lees verder Lees verder
mail

Op de hoogte blijven?
Schrijf je nu in op de nieuwsbrief.

Wil je op de hoogte blijven van het laatste nieuws over het Sigmaplan? Schrijf je dan in voor de digitale nieuwsbrief.

Schrijf me in voor de nieuwsbrief

help_outline

Nog vragen?
Contacteer ons.

Heb je nog een vraag of opmerking? Neem dan contact met ons op en we helpen je zo snel mogelijk verder.

Ga naar contact