Fort Sint-Filips bijna klaar om Antwerpen weer te beschermen

Laatste fase waterkeringsmuur.

De nieuwe waterkering bestaat uit 3 delen:

- De fortzone, waarbij de waterkering rond het fort als beschermd talud werkt.

- Een gedeelte tussen de fortzone en de bestaande dijk richting Noordkasteel. De bestaande dijk wordt verlengd tot aan de fortzone.

- Een deel waterkeringsmuur die aansluit op de waterkeringsmuur aan de Scheldelaan, ter hoogte van de raffinaderij van Total.

We graven hier de oude dijk af, die plaatsmaakt voor een bredere leidingenstrook en vervangen wordt door een vaste waterkeringsmuur van een halve kilometer. Die zijn we nu aan het bouwen. We brachten de damplanken in en zullen nu op korte termijn de muur betonneren. We hopen de werken af te ronden voor het bouwverlof van dit jaar.

De nieuwe waterkeringsmuur is minstens 3 meter hoger dan voordien. Zo zijn de laagste punten van de waterkering 11 mTAW.

Kribbe doet natuur herleven.

Daar waar we de halve kilometer waterkeringsmuur aan het bouwen zijn (net ten noorden van het voormalige fort), krijgt de Schelde ook extra speelruimte in een zogenaamde kribbe. Die werd in december 2020 al grotendeels afgewerkt. Hierin zal zich op termijn 20 ha getijdennatuur (slikken en schorren) ontwikkelen. Slikken en schorren zijn naast een gedekte tafel voor vogels ook de longen en nieren van de rivier. Door de constante beweging zorgen de slikken en schorren voor zuurstofopname van het water. Bovendien hebben ze een zuiverende werking. Dat zijn belangrijke elementen voor verschillende beestjes die de basis vormen van de voedselpiramide.

Maar eerst moeten we de ruimte tussen het land en de kribbe aanvullen met overtollige grond en sediment (baggerspecie uit de Schelde die we de voorbije decennia gestockeerd hebben op de site van Fort Sint-Filips). Zowel de werken aan de waterkant als aan het kleine stukje landkant hopen we voor het bouwverlof klaar te hebben. Dan zijn alle grote werken aan Fort Sint-Filips ook afgerond. 

Uitgebreide monitoring.

We zetten hier ook volop in op monitoring. Zo zal het Waterbouwkundig Laboratorium bekijken wat het effect van de kribbe is op de stromingspatronen in de Schelde. Ook het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) zal de natuur van dichtbij monitoren. Zij onderzoeken de begroeiing, het bodemleven, de erosie, welke ontwikkelingen zich voordoen en hoe waardevol die zijn voor de natuur. De monitoring wordt opgestart in augustus 2021. Dankzij een nulmeting, die uitgevoerd werd voor de werken, kunnen we alle ontwikkelingen precies in kaart brengen.

Noodzakelijke sanering.

Voor de werken konden starten, moest de historisch vervuilde site eerst gesaneerd en heringericht worden. We hebben het fort ingekapseld en omringd met een waterdichte muur, 31,5 meter onder de grond, zodat de verontreiniging volledig geïsoleerd wordt van de omgeving. Daarna hebben we een gasdrainage aangebracht om gassen af te leiden zonder gevaar. We werken het geheel nog af met een waterdichte afdeklaag zodat er geen water meer naar de verontreiniging kan vloeien. De hoogteverschillen in het gras die je zult zien, verwijzen naar de contouren van het 16de-eeuwse fort. Dat werd opgetrokken door de Spanjaarden en maakte in de 19de eeuw plaats voor een bepantserde, bakstenen constructie, die tijdens WO I gedeeltelijk opgeblazen werd.

Van de sanering over de ontpoldering tot de dijkwerken: alles gebeurt in samenwerking met Havenbedrijf Antwerpen. In november van dit jaar wordt Fort Sint-Filips volledig opgeleverd.