Hoe een overstroming leidde tot beter waterbeheer

Begin 1976 was Hugo net geen 24. Hij was aan het sleutelen in de garage van zijn ouders, die recht op de Rupeldijk uitkeek. “Ik keek naar buiten en het leek alsof er zeepsop over de dijk spoelde”, vertelt hij. “Ik liep ernaartoe, samen met de buurman en de schepen van Openbare Werken, die er ook al waren. Het water was al grond en gras aan het meenemen.”

Meteen stond alles blank

De situatie loopt snel compleet uit de hand. Hugo: “Op een gegeven moment zie ik hoe een boom gewoon door de watermassa wordt meegenomen. Binnen in de woning reikte het water al snel tot een hoogte van een halve meter. Het water stroomde de huizen en de tuinen in en alles wat in de weg stond, werd meegesleurd. Zelfs de betonplaten van de straat spoelden weg.”

Een koe in een villa

Hugo en zijn familie moeten improviseren om hun bezittingen te redden. Terwijl het water naar binnen spuit, drijft de inboedel letterlijk weg. Hugo tilt eigenhandig een zware koelkast op de keukentafel, puur op adrenaline. “Ook het vee in de stal was niet veilig”, zegt hij. “De koeien, kippen en schapen van de hele buurt worden uiteindelijk ondergebracht in de living van een nabijgelegen villa. Die stond gelukkig nog hoog genoeg om droog te blijven.”

“Die mensen zijn dood”

De echtgenote van Hugo was in hun huis in Willebroek gebleven. Omdat haar man maar niet komt opdagen voor het avondeten, komt ze een kijkje nemen in Ruisbroek. “Ze is door een brandweerman tegengehouden en toen ze vroeg waar de dijk precies doorgebroken was, wees die naar mijn ouderlijk huis. “Die mensen kunnen goed allemaal dood zijn”, zei hij. Mijn vrouw in alle staten natuurlijk. Uiteindelijk heb ik haar pas de volgende dag teruggezien.”

Sigmaplan beschermt tegen overstromingen

De overstroming in Ruisbroek was het startschot voor het Sigmaplan, dat dit soort rampen moet voorkomen. In plaats van alleen maar hogere dijken te bouwen, leunt het Sigmaplan op een slimme mix van technieken. Zo wordt de druk op de dijken verminderd door gecontroleerde overstromingsgebieden (GOG’s) die de waterstand doen dalen. Het water krijgt ook meer ruimte door ontpoldering, wat tegelijkertijd ook waardevolle getijdennatuur creëert. Zowel mens als milieu profiteren er dus van.

Vertrouwen op het Sigmaplan

De reflex om bij hevige regenval of stormweer even de rivier te controleren, zit er bij Hugo nog altijd ingebakken. Toch kijkt hij vandaag met een andere blik naar het water, met meer gerustheid. Waar de veiligheid vroeger vooral afhankelijk was van technische ingrepen, ligt deze vandaag grotendeels in de natuurlijke werking van de GOG’s. Die werken volledig autonoom, er komt geen elektriciteit of druk op een knop aan te pas. Zodra het peil te hoog wordt, stroomt het water vanzelf over de overloopdijken, om later via de sluizen weer rustig naar de rivier terug te keren.