Meer en meer weer: Frank Deboosere over klimaatverandering

Eerst dagenlang regen, dan een hittegolf… Een mens zou ervan in de war geraken. Niet zo Frank Deboosere, weerman in hart en nieren: “Die regen was alvast fantastisch voor de natuur!” Maar zijn die gekke sprongen nu een gevolg van klimaatverandering? En wat staat ons nog te wachten? Volgens Frank zullen we anders met water moeten leren omgaan - een visie die ook achter het Sigmaplan schuilgaat. 

Demer

“Laten we eerst enkele zaken scherpstellen”, steekt Frank van wal. “Gek weer in België is normaal. Het is hier altijd al wisselvallig geweest, daarom hebben we zoveel weerspreuken. Maar het weer is een momentopname. Als we het over het klimaat hebben, spreken we over geleidelijke trends en gemiddelden over periodes van dertig jaar. Op die schaal zagen we de voorbije decennia nattere winters en drogere zomers met minder maar intensere regenbuien. Dat is een gevolg van de klimaatverandering.”

Waarom heeft de klimaatverandering ook een impact op regenbuien?

“Twee fenomenen spelen een grote rol. Het eerste is de straalstroom, een grote luchtrivier die op tien kilometer hoogte van west naar oost stroomt aan meer dan honderd kilometer per uur. De straalstroom ontstaat door temperatuurverschillen tussen de evenaar en de polen. Door de klimaatopwarming verkleint dat verschil: de polen warmen sneller op dan de evenaar. Het gevolg is dat de straalstroom “luier” wordt en meer gaat meanderen. Daardoor blijven grote weersystemen langer ter plaatse trappelen. Hangt er bij ons een lagedrukgebied, dan kun je dikwijls regen, regen, regen verwachten. Ergens anders blijft het dan langer droog.”

“Het tweede fenomeen dat meespeelt, is dat warmere lucht meer waterdamp kan bevatten. Dat is de wet van Clausius-Clapeyron, voor de liefhebbers. Voor elke graad waarmee de lucht opwarmt, kan die zeven procent meer waterdamp bevatten. Ter vergelijking: doe maar eens suiker in koud en warm water, dan zul je zien dat in het koude water minder suiker oplost. Een wolk kun je zien als een spons die groter wordt in warmere lucht. Omdat een grotere spons meer water kan bevatten, kan het langer duren eer het regent. Maar eens je die spons uitknijpt, kan er meer water uitkomen.”

En zo’n grotere spons leidt weleens tot problemen?

“Op twee manieren zelfs, want je krijgt hevigere buien én langere droge periodes. Droogte is heel vervelend voor de landbouw en de drinkwaterproductie. Bovendien maakt het de bodem harder, waardoor water sneller wegstroomt als het regent. We krijgt dus véél neerslag op korte tijd, die razendsnel afvloeit naar lagergelegen gebieden. Alle verhardingen en rechtgetrokken rivieren in ons land versterken dat effect nog eens. Dat is een recept voor wateroverlast én watertekort.”

“Je zou het misschien niet denken, maar Vlaanderen is een van de regio’s met de hoogste waterstress van Europa. We hebben wel veel regendagen - een kleine tweehonderd per jaar - maar een regendag telt al vanaf 5 minuten gedruppel. Bekijk je het per minuut, dan is het bij ons meer dan 90% van de tijd droog. In het verleden hebben we grachten gegraven, rivieren rechtgetrokken… alles om water snel af te voeren. Vandaag is een andere aanpak nodig: we moeten water zoveel mogelijk opsparen en over een grote oppervlakte in de bodem laten infiltreren. Zeker nu buien soms wat langer op zich laten wachten. Mensen klagen weleens als het in juni veel regent, maar we mogen heel blij zijn met die regen. De natuur reageert er fantastisch op!” 

Hoe kunnen we onze waterstress verzachten?

“Water moet weer zijn natuurlijke plaats krijgen, en dat vereist een mentaliteitswijziging. Al in de vroegste geschreven bronnen uit de Lage Landen gaat het over vechten tegen het water. Denk maar aan Testerep, een eilandje voor de kust van Oostende dat lang geleden door stormvloeden werd verzwolgen omdat de dijken niet goed waren onderhouden. Daardoor moest Oostende destijds een paar honderd meter landinwaarts verhuizen.”

“We zijn al sinds de vroege middelleeuwen dijken aan het bouwen, maar die lossen niet alles op. Vroeg of laat breekt het water toch uit zijn keurslijf, zeker nu de klimaatverandering zorgt voor meer extreem weer en een stijgende zeespiegel. Het Sigmaplan heeft dat goed gezien: we mogen water niet als de vijand beschouwen, maar moeten het ruimte geven. Mensen beseffen niet hoe fantastisch het is dat wij als klein landje bij de zee erin slagen om al die waterlopen en getijden onder controle te houden.”

“Met de aanpak van het Sigmaplan, die voortdurend wordt bijgesteld, kunnen we Vlaanderen beschermen. Niet alleen met dijken, maar ook met meanderende rivieren en overstromingsgebieden die water bufferen en het in de bodem laten infiltreren. Zonder die maatregelen zouden de gevolgen niet te overzien zijn. We herinneren ons allemaal nog de waterbom in de Vesder-streek in 2021: daar voelen ze nu nog de gevolgen van. Hopelijk gaan we dat in Vlaanderen niet meemaken, maar het risico blijft bestaan.”

Kom je zelf weleens in een Sigmaplangebied?

“Heel vaak zelfs! Ik fiets geregeld naar het Zennegat in Mechelen. Ze noemen dat ook wel het Drie Rivierenland. Daar zie je hoe mooi het kan zijn als we samenwerken met het water. Elke keer als ik er kom, is het weer een beetje anders, met zoveel verschillende vogels en bloemen ... Ook langs de Demer, de Dender en de Nete kun je heerlijk fietsen langs alle meanders. En natuurlijk de Schelde, die kun je volgen van Doornik tot helemaal aan de monding. Ook een fietsroute die zeker de moeite waard is.”

“Als enthousiaste fietser - ik heb al meer dan 150.000 kilometer gefietst - apprecieer ik de inspanningen om het fiets- en wandelnetwerk te verbeteren enorm. Er zijn veel mooie fietspaden langs Vlaamse waterlopen, bijvoorbeeld over de dijken langs Sigmaplangebieden. Water gaat niet over al te steile hellingen, dus als fietser is dat wel handig. (lacht) Met de fiets hoef je niet ver te gaan om beloond te worden met prachtige panorama’s en interessante mensen. Bovendien is water echt een verbindend element. Alles gaat wat trager, je kunt altijd stoppen om iets te drinken, en mensen praten meer met elkaar. Ik ben zo al veel fijne mensen tegengekomen. Wil je Vlaanderen in werking zien, zoek dan de waterwegen op.”

Gerelateerd nieuws

  • Lees verder
    Persbericht
    Verhaal

    “We hebben geleerd dat je water niet altijd moet tegenhouden”

    16 november 2026

    Lees verder Lees verder
  • Demermeanders tussen Betekom en Werchter, 2026, ©Thomas Bruyninckx
    Lees verder
    Persbericht

    De Demer kronkelt weer: grote Sigmaplanwerken tussen Betekom en Werchter afgerond

    4 november 2026

    Lees verder Lees verder
  • Kleine modderkruiper, ©Wim Mertens
    Lees verder
    Persbericht

    Natuurherstel geeft vissen nieuwe kansen in de Kalkense Meersen

    28 oktober 2026

    Lees verder Lees verder
  • Vlassenbroek na doortocht storm Boelo, maandag 26 oktober, ©Mathias Rottiers
    Lees verder
    Persbericht

    Overstromingsgebieden van het Sigmaplan traden in werking en vingen het overtollige water veilig op.

    27 oktober 2026

    Lees verder Lees verder
  • Zennegat-stormCorrie
    Zennegat tijdens storm Corrie in 2022, ©Iris Verelst
    Lees verder
    Persbericht

    Storm Boelo: Sigmaplan staat klaar om stormtij in de Scheldevallei op te vangen

    25 oktober 2026

    Lees verder Lees verder
  • Locatie verbinding Demer met Grote Laak, 2026, ©Vilda
    Lees verder
    Persbericht

    Omleiding werken ‘aantakking Grote Laak aan Demer’ opgeheven

    24 oktober 2026

    Lees verder Lees verder
  • ©Vilda
    Lees verder
    Persbericht

    Omleiding voor fietsers en wandelaars door werken ‘aantakking Grote Laak aan Demer’

    15 oktober 2026

    Lees verder Lees verder
  • vlnr: Hans Quaeyhaegens (projecleider DVW), Jan De Graef (Hamme), Lotte Peeters (burgemeester Hamme), Filip Boelaert (gedelegeerd bestuurder DVW), Hans De Schryver (projectleider ANB), Guy Bogaert-De Clercq (Hamme) en Jan Rosschaert (Hamme)
    Lees verder
    Persbericht

    Nieuw GOG-GGG De Bunt in Hamme klaar om water te bufferen bij stormtij

    14 oktober 2026

    Lees verder Lees verder
  • Bastenakkers in 2026, ©Vilda
    Lees verder
    Persbericht

    Ringdijk Bastenakkers afgesloten door asfalteringswerken

    07 oktober 2026

    Lees verder Lees verder
mail

Op de hoogte blijven?
Schrijf je nu in op de nieuwsbrief.

Wil je op de hoogte blijven van het laatste nieuws over het Sigmaplan? Schrijf je dan in voor de digitale nieuwsbrief.

Schrijf me in voor de nieuwsbrief

help_outline

Nog vragen?
Contacteer ons.

Heb je nog een vraag of opmerking? Neem dan contact met ons op en we helpen je zo snel mogelijk verder.

Ga naar contact